Bilgehan
Gürlek
bilgehangurlek@gmail.com
Dünya nüfusunun çoğunluğu
kentlerde yoğunlaşırken, kentler ekonomik gücün, toplumsal ve kültürel
yaşamdaki yeniliklerin toplandığı merkezler olmaktadır. Ülkeler arasındaki
ekonomik, kültürel ve sosyal ilişkilerde bazı küresel şehirlerin ağırlığı zaman
zaman ülke gücünü de aşan bir noktaya ulaşabilmekte, deyim yerindeyse ülkenin
önüne geçebilmektedir. Küreselleşme ve sayısallaşma ile birlikte kentler farklı
uzmanlık bilgilerine dayalı stratejik yerler olmaya başlamıştır. Bu nedenle;
büyüme, rekabet gücü, yenilik, insan sermayesi, sürdürülebilirlik vb. alanlarda
kentlerin başarımını ve gizilgücünü ölçüp, değerlendiren çok sayıda endeks ve
gösterge geliştirilmiş durumda. Biz bu yazı dizisinde bunlardan ekonomi, yüksek
teknoloji ve inovasyon, insan kaynakları yeteneği geliştirilmesi ve sürdürülebilirlike
ilgili olan birkaçına değinmeye çalışacağız.
Bunlardan birincisi Küresel Güçlü Kentler Endeksi (GPCI) dir
(1). GPCI ile dünyanın başlıca kentlerinin ( 2018 için 44 kent) insan, sermaye
ve firmalar açısından çekiciliği değerlendirilmektedir. Yöntem; ekonomi, ar-ge, kültürel etkileşim,
yaşanabilirlik, çevre ve ulaşım olmak üzere altı işlevde toplam 70 göstergenin
puanlanması ve kentlerin sıralanmasına dayanmakta. Her işlev grubundaki
gösterge sayısı ve göstergelerden bazıları şu şekilde : Ekonomi (13 gösterge) : toplam istihdam, nitelikli iş gücü varlığı,
GSYİH - Ar-Ge (8 gösterge) :
araştırmacı sayısı, ar-ge harcaması, patent sayısı - Yaşanabilirlik (14 gösterge) : işsizlik oranı, yaşam beklentisi,
toplumsal özgürlük ve eşitlik, bilgi iletişim teknolojilerinin
hazırbulunulurluğu – Kültürel Etkileşim
(16 gösterge) : müze sayısı, tiyatro ve konser salonu sayısı, yaratıcı
etkinlikler için ortam – Çevre (9
gösterge) : su kalitesi, yeşil alan miktarı, yenilenebilir enerji kullanımı - Ulaşım (10 gösterge) : toplu taşım
yaygınlığı, raylı ulaşım yoğunluğu, trafik tıkanıklığı, uluslararası hava
meydanlarına ulaşım süresi. Genel GPCI için 2018 yılı sıralamaları ilk 5 ülke
ve Türkiye için tablo-1’de görülmektedir:
GPCI
|
|
1
|
Londra
|
2
|
New York
|
3
|
Tokyo
|
4
|
Paris
|
5
|
Singapur
|
34
|
İstanbul
|
Tablo-1
